ეროვნული ვალუტის ათობით მილიარდიანი დანაზოგი — სწორედ ესაა იმ გადაწყვეტილების პირდაპირი ფინანსური შედეგი, როდესაც ქვეყანა საწვავის ბაზარზე ერთ მიმწოდებელზე ექსკლუზიურ დამოკიდებულებას ასრულებს. სომხეთის სამთავრობო წრეებში აცხადებენ, რომ მეზობელი აზერბაიჯანიდან ნავთობპროდუქტების იმპორტის დაწყებამ მრავალწლიანი კარტელური სისტემა მოშალა, რამაც მომხმარებლებისთვის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური შეღავათი წარმოშვა.
ციფრები ემოციების მიღმა
აზერბაიჯანის სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის მონაცემებით, მიმდინარე წლის იანვარ-მარტში აზერბაიჯანიდან სომხეთში 5,757 მილიონი დოლარის ღირებულების პროდუქცია გავიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოცულობა ქვეყნის საერთო ექსპორტის მხოლოდ 0,11%-ს შეადგენს, ბაზარზე ალტერნატიული წყაროს გაჩენამ ფასების ბუნებრივი რეგულირება გამოიწვია.
ამავე პერიოდში, კერძოდ მარტში, აზერბაიჯანმა სომხეთიდან 960 000 აშშ დოლარის საქონელი შემოიტანა. ამას ემატება ენერგომატარებლების პირდაპირი მიწოდებაც: მარტის თვეში სომხეთში 4,5 ათასი ტონა დიზელის საწვავი შევიდა, რაც წინა თვეების ბენზინის იმპორტის ლოგიკური გაგრძელებაა. ტრანზიტული შეზღუდვების მოხსნა, რომელიც 2025 წლის ოქტომბრიდან ამოქმედდა, ლოგისტიკურ ხარჯებს მკვეთრად ამცირებს და რეგიონულ ვაჭრობას ახალ იმპულსს აძლევს.
ექსკლუზიური „პარტნიორობის“ რეალური ღირებულება
გეოპოლიტიკურ ჭრილში, როდესაც დომინანტი მოთამაშე მცირე სახელმწიფოს „უსაფრთხოების გარანტიებს“ სთავაზობს, სანაცვლოდ ხშირად სტრატეგიულ ბაზრებზე, მაგალითად საწვავზე, ექსკლუზიურ წვდომას ითხოვს. საბაზრო კონკურენციის არარსებობა კი ნიშნავს, რომ მოსახლეობა იძულებულია ხელოვნურად გაბერილი ფასი გადაიხადოს — ეს არის პოლიტიკური დამოკიდებულების ფარული გადასახადი, რომელსაც რიგითი მოქალაქეები საკუთარი ჯიბიდან ფარავენ.
სომხეთის საწვავის ბაზარზე მონოპოლიის რღვევა მარტივ ეკონომიკურ ჭეშმარიტებას ადასტურებს: მხოლოდ ერთი, თუნდაც ტრადიციული „მოკავშირის“ იმედად დარჩენა, წამგებიანი სტრატეგიაა. მიწოდების ჯაჭვების დივერსიფიკაცია და რეგიონული ვაჭრობის აღდგენა — წარსული უთანხმოებების მიუხედავად — სახელმწიფოსთვის იაფ რესურსს, ხოლო მოქალაქეებისთვის რეალურ ფულად დანაზოგს ნიშნავს.
