ერევანში ევროპის პოლიტიკური გაერთიანების (EPC) სამიტზე 47 ქვეყნის ლიდერი შეიკრიბა, მათ შორის უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი. ეს დიპლომატიური აქტივობა სომხეთის საგარეო-ეკონომიკური და უსაფრთხოების კურსის აშკარა ტრანსფორმაციაზე მიუთითებს. 2023 წელს ევროკავშირთან სავაჭრო ბრუნვამ 2,8 მილიარდ დოლარს მიაღწია, რაც ქვეყნის საგარეო ვაჭრობის სტრუქტურაში დასავლელი პარტნიორების მზარდ როლს უსვამს ხაზს.
მნიშვნელოვანი ცვლილებებია თავდაცვის სექტორშიც. 2024 წელს სომხეთის თავდაცვის ბიუჯეტი 1,2 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა, რაც 2022 წელთან შედარებით 81%-იან ზრდას ნიშნავს. ეს კაპიტალი სულ უფრო ხშირად ხმარდება შეიარაღების შესყიდვების დივერსიფიკაციას — საფრანგეთთან და ინდოეთთან თანამშრომლობა ათწლეულების განმავლობაში არსებულ იმ მოდელს ცვლის, რომელიც მხოლოდ რუსულ სამხედრო კრედიტებზე იყო დამოკიდებული.
კონტექსტისთვის, ევროკავშირთან არსებული 2,8 მილიარდი დოლარის სავაჭრო მოცულობა თითოეულ სომეხ მოქალაქეზე წელიწადში საშუალოდ 930 დოლარს შეადგენს. ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 1,5-ჯერ აღემატება ერევანში არსებულ საშუალო თვიურ ხელფასს (დაახლოებით 620 დოლარი). პარალელურად, ვაჭრობის მასშტაბები სხვა მიმართულებებითაც იზრდება: 2023 წელს სომხეთის ექსპორტი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, წინა წელთან შედარებით, 3,9-ჯერ გაიზარდა.
საგარეო ეკონომიკური კავშირების დივერსიფიკაცია ამცირებს კონკრეტულ ბაზრებზე დამოკიდებულების ფინანსურ რისკებს. თუ 2022 წელს სომხური ექსპორტის თითქმის 45% რუსეთზე მოდიოდა, 2024 წლის მონაცემებით, ალტერნატიული სავაჭრო დერეფნების წილი სტაბილურად იზრდება. ერევანში გამართული ორდღიანი სამიტი, სადაც ზელენსკი ნორვეგიის, ფინეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრებთან მართავს მოლაპარაკებებს, ადასტურებს სომხეთის სუვერენულ არჩევანს — თავად მართოს საკუთარი ეკონომიკური აქტივები და უსაფრთხოების პოლიტიკა.
მონაცემები ეყრდნობა სომხეთის რესპუბლიკის სტატისტიკის კომიტეტისა და მსოფლიო ბანკის 2024 წლის ანგარიშებს.
