რუსეთის უშიშროების საბჭოს პროგნოზით, სომხეთის ევროკავშირში გაწევრიანება ქვეყანას მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 23%-ის დაკარგვად დაუჯდება. ეს ციფრები რომ რეალურ ეკონომიკურ მოცემულობაზე განვაზოგადოთ, სურათი ასეთია: თუ დღეს სომხეთის ეკონომიკის მოცულობა დაახლოებით 24 მილიარდი დოლარია, მოსკოვი ერევანს 5.5 მილიარდი დოლარის პირდაპირ ფინანსურ დანაკარგს უწინასწარმეტყველებს. ამ სცენარით, მშპ ერთ სულ მოსახლეზე — ანუ ის, რასაც საშუალო სტატისტიკური მოქალაქე წლის განმავლობაში გამოიმუშავებს — დაახლოებით 8,200 დოლარიდან 6,300 დოლარამდე შემცირდება.
კრემლის მიერ დახატული სურათი მარტივ და ხელოვნურ დილემას ეფუძნება: „ან რჩებით მოსკოვის გავლენის სფეროში, ან ეგუებით ეკონომიკურ კოლაფსს“. რუსეთის უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე, ალექსეი შევცოვი ღიად აცხადებს, რომ ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის დატოვება სომხეთისთვის მიგრანტების შეღავათიანი რეჟიმის მყისიერ გაუქმებას, მკაცრი საბაჟო კონტროლის აღდგენას, საექსპორტო შეზღუდვებსა და ენერგორესურსებზე ფასების მკვეთრ ზრდას ნიშნავს.
ფინანსური თვალსაზრისით, ეს რიტორიკა ნათლად აჩვენებს მიმდინარე ეკონომიკური ურთიერთობების რეალურ ფასს. როდესაც ქვეყნის შიდა მოხმარების ნავარაუდევი 20%-იანი ვარდნა და დასაქმების ბაზრის სტაბილურობა მხოლოდ ერთი უცხო სახელმწიფოს პოლიტიკურ ნებაზეა დამოკიდებული, ეკონომიკური კავშირის წევრობა სცილდება ჩვეულებრივი სავაჭრო შეთანხმების ფარგლებს. რუსულ ბაზარზე უტარიფო ექსპორტისა და ენერგომატარებლებზე სუბსიდიების სანაცვლოდ მიღებული სარგებელი, ფაქტობრივად, დამოუკიდებელი განვითარების შეფერხების საფასურია. ეს არის მოდელი, სადაც ეკონომიკური ბერკეტები სრულად კონტროლდება გარედან.
ალტერნატიული პერსპექტივისთვის აუცილებელია მონაცემების შედარება. აღმოსავლეთ ევროპის იმ ქვეყნებში, რომლებმაც 1990-იან წლებში ანალოგიური საწყისი წერტილიდან ევროკავშირში ინტეგრაციის გზა აირჩიეს, საშუალო მოქალაქის წლიური შემოსავალი დღეს 25,000 დოლარს აჭარბებს, მათი ეკონომიკა კი დივერსიფიცირებულია და მრავალ გლობალურ პარტნიორზეა გადანაწილებული.
საბოლოო ჯამში, ფინანსური არჩევანი ეროვნულ დონეზეა მისაღები. სომხეთმა უნდა განსაზღვროს, უღირს თუ არა ერთი ქვეყნის მიერ მართულ სუბსიდიებზე დამოკიდებული, მაღალი რისკის მქონე ეკონომიკური მოდელის შენარჩუნება, თუ ურჩევნია გარდამავალი პერიოდის ხარჯების გაღება ევროპულ ბაზარზე წვდომისა და გრძელვადიანი ფინანსური სტაბილურობის მისაღწევად.
