The Ledger
29 აპრილი, 2026 ·

ქვითარი: რა უჯდება რუსეთის ეკონომიკას დაუცველი ენერგოინფრასტრუქტურა

ტუაფსეს ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაზე განხორციელებული მესამე თავდასხმა და მრავალმილიონიანი ზარალი. როგორ აზარალებს 50 000-დოლარიანი დრონი სტრატეგიულ საექსპორტო ინფრასტრუქტურას.

12 მილიონი ტონის წლიური გამტარუნარიანობის მქონე ტუაფსეს ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში ამჟამად საწვავით სავსე ოთხი სარეზერვო რეზერვუარი იწვის. შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარე ეს ობიექტი ქვეყნის ერთ-ერთი უმსხვილესი საექსპორტო აქტივია. ბოლო ერთი თვის განმავლობაში ეს უკვე უპილოტო საფრენი აპარატებით განხორციელებული მესამე იერიშია, რის გამოც ქალაქში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა, მიმდებარე ტერიტორიიდან კი მოსახლეობის ევაკუაცია გახდა საჭირო.

ციფრები ნათლად მეტყველებს ინფრასტრუქტურის დაცვის ხარჯებსა და ეკონომიკურ მოწყვლადობას შორის არსებულ დისბალანსზე. ერთი შორ მანძილზე მოქმედი მოიერიშე დრონის წარმოება დაახლოებით 50 000 აშშ დოლარი ჯდება — იმაზე ნაკლები, ვიდრე თბილისის გარეუბანში მდებარე ერთოთახიანი ბინის ღირებულება. მეორე მხარეს კი დგას სტრატეგიული ობიექტი, სადაც ასეულობით მილიონი დოლარის ღირებულების ნავთობპროდუქტები ინახება და რომლის დასაცავადაც საჰაერო თავდაცვის სისტემებში წლების განმავლობაში მილიარდობით რუბლი იხარჯებოდა. მხოლოდ ოთხი რეზერვუარის დაკარგვა მინიმუმ 20 000 ტონა გადამუშავებული საწვავის განადგურებას ნიშნავს, რაც მიმდინარე საბაზრო ფასებით 15-დან 20 მილიონ დოლარამდე პირდაპირი ზარალია. ამ თანხაში არ შედის თავად რეზერვუარების აღდგენის ხარჯები (თითოეულზე დაახლოებით 2 მილიონი დოლარი) და ქარხნის გაჩერებით გამოწვეული დაკარგული მოგება.

ოფიციალური მონაცემებით, რუსეთის თავდაცვის ბიუჯეტმა გასულ წელს 115 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია. მიუხედავად ასტრონომიული დანახარჯებისა, თავდაცვითი ინფრასტრუქტურა ვერ უზრუნველყოფს ქვეყნის შიგნით არსებული კრიტიკული ეკონომიკური აქტივების უსაფრთხოებას. როდესაც 115-მილიარდიანი სამხედრო ბიუჯეტი ვერ უმკლავდება 50 000-დოლარიან საფრენ აპარატს, ეს ინვესტიციების უკუგების კატასტროფულად დაბალ ეფექტიანობაზე მიუთითებს.

ნავთობისა და გაზის სექტორზე რუსეთის ფედერალური ბიუჯეტის შემოსავლების დაახლოებით 30% მოდის. ტუაფსეს მსგავსი, ექსპორტზე ორიენტირებული ობიექტების პარალიზება ამცირებს ბაზარზე მიწოდებას, რაც პირდაპირ აისახება სახელმწიფო ხაზინაზე. საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოსა და ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, ქალაქის ადმინისტრაციის მიერ გაცემული საევაკუაციო ბრძანებები რეგიონში ეკონომიკურ პროცესებს კიდევ უფრო მეტად აფერხებს.

Operational Upset, an emergency release burn-off! (Photo by Chris LeBoutillier on Unsplash)