The Ledger
6 მაისი, 2026 ·

საპატრიარქოს არჩევნების ეკონომიკური განზომილება: რა ღირს ინსტიტუციური სუვერენიტეტი?

20 ხმა და 25 მილიონი ლარი: როგორ აისახება საპატრიარქოს არჩევნები საქართველოს ინსტიტუციურ სუვერენიტეტსა და ფინანსურ დამოუკიდებლობაზე.

საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრე შიომ (მუჯირმა) წმინდა სინოდის სხდომაზე 20 ხმა მიიღო, სადაც ახალი კათოლიკოს-პატრიარქობის სამი კანდიდატი ფარული კენჭისყრით შეირჩა. მომდევნო კვირაში დაგეგმილი გაფართოებული საეკლესიო კრება განსაზღვრავს იმ ინსტიტუციის მართვის ვექტორს, რომელიც ყოველწლიურად სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაახლოებით 25 მილიონი ლარის სუბსიდიასა და კომპენსაციას განკარგავს. ეს ფინანსური რესურსი საქართველოს 2024 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის მთლიანი ხარჯვითი ნაწილის (დაახლოებით 25 მილიარდი ლარი) მხოლოდ 0.1%-ს შეადგენს, თუმცა მისი მართვის დამოუკიდებლობა ქვეყნის შიდა სტაბილურობის მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

ინსტიტუციური არჩევანი ამ შემთხვევაში რელიგიურ ჩარჩოებს სცილდება და ეკონომიკური სუვერენიტეტის საკითხს ეხება. შედარებისთვის, რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის დაფინანსების მოდელი მჭიდროდ არის მიბმული სახელმწიფო კორპორაციების ფინანსურ ნაკადებზე, რაც ამ ინსტიტუციას პირდაპირ დამოკიდებულს ხდის გარე პოლიტიკურ დღის წესრიგზე. საქართველოს შემთხვევაში, დამოუკიდებელი იერარქიის შენარჩუნება ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილების მიღების პროცესი ქვეყნის შიგნით რჩება და ადგილობრივი ინტერესები გარე ფინანსური თუ პოლიტიკური ჯგუფების სასარგებლოდ არ ითმობა.

25 მილიონი ლარი, რომელიც ეკლესიას გადაეცემა, თითოეულ მოქალაქეზე წელიწადში დაახლოებით 6.70 ლარია — რაც თბილისში ერთი სტანდარტული ლანჩის ფასზე ნაკლებია. ეს მინიმალური ფინანსური დატვირთვაა იმ სოციალური გავლენის ფონზე, რომელსაც ინსტიტუცია ქვეყნის შიგნით ფლობს. სინოდის წევრთა ხმების გადანაწილება (20 ხმა მოსაყდრეს, 7-7 ხმა დანარჩენ კანდიდატებს) შიდა სტრუქტურულ სტაბილურობაზე მიუთითებს, რაც აუცილებელია გარე გავლენისგან თავის დასაცავად. სუვერენიტეტი სწორედ იქ იწყება, სადაც გადაწყვეტილებებს ადგილობრივი აქტორები საკუთარი რესურსებითა და ავტორიტეტით იღებენ და არა ისეთ მოდელებში, სადაც დაფინანსება პოლიტიკური ლოიალობის სანაცვლოდ გაიცემა.

მონაცემების წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, 2024 წლის ბიუჯეტის ანგარიში; საპატრიარქოს ოფიციალური განცხადება, 2026 წლის მაისი.

Inside of an ornate church with rows of chairs. (Photo by Adrien Olichon on Unsplash)